مدیتیشن تغییر نگرش نسبت به درد

درد و رنج ماهیتا چه هستند؟ شما چه هنگامی احساس رنج و غم و ناراحتی می کنید؟ وقتی بدنتون درد میگیره واقعا چه اتفاقی میفته؟ کاری با فعل و انفعالات شیمیایی در بدن نداریم و اینکه درد در مغز چگونه حس میشود. بلکه قرار است همه اینها را به صورت ذهنی بررسی کنیم. بررسی ذهنی همانها به ما کمک می کند تا از شر رنج و درد خلاص شویم. وقتی بدانیم ماهیت آنها چیست دیگر باعث آزارمان نمی شوند و فقط یک حس گذرا هستند.

در این پست قصد داریم نوعی از مدیتیشن برای درک ماهیت درد و تخفیف آن حس در بدن معرفی کنیم. البته ماهیتا کمی مشابه ویپاسانا بوده ولی قرار نیست خود ویپاسانا را تحلیل کنیم.

وقتی شما از کسی خشمگین هستید چه حس فیزیکی در بدن شما ایجاد می شود؟ احتمالا شکم شما منقبض می شود و تنفستان هم تند و بریده می شود و دندان هایتان به هم فشرده می شود. حالا همان حس عصبانیت را داشته باشید ولی این بار سعی کنید خودتان را ریلکس کنید و فک را شل کرده و نفس های آرام و عمیق بکشید…متوجه می شوید که دیگر احساس عصبانیت از بین رفته و آرام می شوید. در واقع آن چیزی که شما را آزار می داد تصور کارهای فرد خاطی نبود بلکه همان حالات فیزیکی ایجاد شده مانند انقباض عضلات و تندی نفس و بالا رفتن فشار خون بود….همین…

شاید بگویید که خب اینها علائم عصبانیت بودند و نه خود عصبانیت… بله خشم می تواند ریشه های مختلفی داشته باشد. برای مثال ممکن است شما از دست آن فرد خشمگین شده باشید چون آینده شغلی و امنیت مالی شما را تهدید کرده است…این بحث جداگانه ای است. شما بدون خشمگین شدن هم میتوانید مشکل را حل کنید. در واقع به خطر افتادن شغل شما می تواند حالات دیگری را در شما ایجاد کند و نه الزاما خشم را. چرا در شما هوشیاری و زکاوت را بیدار نکند؟ بنابراین خود خشم واقعا یک پدیده ریشه ای جدا نیست و تنها یک عکس العمل است و دارای حالات و نشانه هایی است که با آن شناخته و حس می شود. از ویژگی های آن همان افزایش فشار خون و بریده شدن تنفس و عدم کنترل عضلات و …. است.

همه آن ویژگی ها تاثیری را روی بدن می گذارند و به صورت حس فیزیکی قابل دریافت بوده و موجب رنج و آزار شما می شوند. در واقع به جای آنکه کاری را با آن پیش ببرید فقط خودتان را رنجانده اید.

به همین ترتیب حس های منفی مختلف مثل حسادت و غم و … فقط حالات ذهنی نیستند بلکه درد و تنش فیزیکی ایجاد می کنند. وقتی درک کنیم که این حس ها معادل همان تنش ها و حالات جسمانی هستند و ماهیت دیگری ندارند (دقت کنید که گفتیم ماهیت دیگری ندارند و نه ریشه دیگری…زیرا باید جداگانه ریشه یابی شوند) در آن صورت دیگر عجیب و آزار دهنده نیستند. آنها فقط مجموعه از به هم خوردن ریتم تنفس و ضربان قلب و انقباض عضلانی و … هستند. آیا عاقلانه است خودمان را سر این حس های گول زننده آزار دهیم و فکرمان را مشغول کنیم؟

همچنین توجه کنید که آن حسها گذرا هستند و بدترین و بهترین حسها در طبیعی ترین حالت فقط یک دقیقه طول می کشند و بعدش فراموش می شوند و دوباره ممکن است ظاهر شوند. وقتی عمیقا درک کنید که ناپایدار و گذرا هستند در این صورت دیگر چندان به آنها اهمیت نمی دهید.

منتها برای رسیدن به این درک باید روزانه مدیتیشن گفته شده را انجام دهید. برای مثال ابتدا به تنفستان توجه کنید. وقتی افکار آزار دهنده به سطح ذهن شما آمدند دقت کنید ببینید چه حس فیزیکی ایجاد می کنند. سپس متوجه گذرا و ناپایدار بودن آنها بشید…مجددا بر تنفستان مدیتیشن کنید.

موارد بالا در مورد حس های عاطفی بود. حالا می خواهیم مدیتیشن بالا را کمی پیشرفته تر کنیم و دردهای فیزیکی واقعی را هم از طریق آن به بی حسی برسانیم. دقت کنید که قرار نیست درد را از بین ببریم بلکه قرار است دید خودمان را نسبت به آن عوض کنیم تا دیگر غیرقابل تحمل و آزار دهنده نباشد.

برای مثال می توانید دستتان را در آب جوش کنید ولی برایتان رنج آور نباشد. البته قرار نیست خودتان را آزار دهید بلکه صرفا میخواهید خودتان را برای شرایط واقعی مختلف زندگی که دردناک است آماده کنید.

برای این منظور یکی از مدیتیشن های زیر را تمرین کنید:

– دستگاه بخور گرم یا سماور را روشن کرده و دست خود را اندکی به داخل بخاراتی که خارج می شوند ببرید. به خودتان آسیب نرسانید. دستتان خیلی در اعماق بخار نرود و فقط درد ظریفی را حس کنید. دقت کنید ببینید چه حس فیزیکی در دست شما ایجاد می شود؟ شاید حس کنید که مولکولهای دستتان مرتعش تر شده اند و ذوق ذوق می کنند. کم کم دیگر ماهیت دردناک برای شما ندارند و در ذهن خود می دانید چیزی که قبلا آن را با نام درد می شناختید فقط همین حالت مرتعش تر شدن مولکول های دست شما بوده…دیگر تجربه درد ندارید و می توانید دستتان را بیشتر در بخارات پیش ببرید. البته دقت کنید که تغییر ماهیت ذهنی شنا نسبت به درد موجب نمی شود که دستتان آسیب

نبیند. بنابراین مراقب سلامت خود باشید…

– وقتی در مدیتیشن بالا مهارت پیدا کردید می توانید کارهای بالا را با شمع روشن انجام دهید. به این صورت که کمی انگشتتان را به حرارت شمع نزدیک کنید و ببینید چیزی که به آن درد می گویید واقعا چه حس فیزیکی ایجاد می کند؟ مراقب باشید دستتان تاول نزند…

انواع مدیتیشن های مشابه بالا را می توانید با چیزهای مختلفی مثل فرو کردن دست در آب داغ (نه خیلی داغ) و سوزن زدن ملایم به پوست و … انجام دهید. کم کم به مرحله ای می رسید که اگر چیزی قبلا شدیدا بدن شما را تحت شکنجه و درد شدید قرار می داد اکنون برای شما یک چیز خالی از درد و تجربه حس جدید شده است. در آن صورت دیگر دیگر نه به خاطر دردناک بودن آن چیزها به سمتشان نمی روید بلکه با عقل و رعایت اصول بهداشت و سلامت دست به کارهای خطرناک نمی زنید.