چرا هر کاری می کنم قادر به حفظ تمرکز فکر نیستم؟

در این پست به بررسی یک سری مشکلات رایج در هنگام مراقبه و ارائه راه کار برای آن پرداخته می شود.

قبل از مطالعه این پست، حتما پست آیا مدیتیشن سریع برای بی فکری وجود دارد را مطالعه کنید.

ذهن ما دنبال چیزهای جذاب است. اگر کاری را به صورت تکراری و بدون ایجاد کوچکترین تنوع انجام دهید ذهن خسته شده و به سمت چیزهای جذاب تر می رود. بسیاری از افرادی که مثلا مراقبه تنفس را انجام می دهند انتظار دارند ذهن به تنفس تکراری و یکنواخت آنها پایبند بماند در حالی که خیلی سریع سراغ موضوعات جالب تر می رود.

برای حل مشکل تمرکز فکر در هنگام مدیتیشن، چند راه کار وجود دارد: در اینجا از مثال مراقبه بر تنفس استفاده می کنیم ولی شما می توانید آن را به چیزهای دیگر هم تعمیم دهید…

اول از اینکه شما نباید به تنفس خود به عنوان یک چیز خسته کننده نگاه کنید. باید هر بار به دنبال جزئیات جدیدی درباره آن باشید. برای مثال توجه کنید که وقتی هوا از منافذ بینی عبور می کند چگونه روی سلول های سطح پوست شما اثر می گذارد. چگونه دمای آن را تغییر می دهد و هر بار در کدام بخش از منافذ بینی بیشتر حس می شود. این گونه، تنفس برای ذهن شما جذاب می شود و می داند می تواند هر بار کشف جدیدی را درباره آن انجام دهد. بنابراین کمتر به حواسپرتی مبتلا می شوید و غرق در تنفس خود می شوید. همچنین احتمال اینکه به حالت گیجی و منگی (حالتی که روی هیچ چیز تمرکز نمی کنید و ذهنتان از هوشیاری خارج شده و مات و مبهوت می شود) بروید کم می شود زیرا مدیتیشن باید سراسر آگاهی و توجه باشد.

اگر مراقبه بر تنفس به شما امکان جستجوی نکات جدید را نمی دهد می توانید از مراقبه های ساده تر شروع کنید. برای مثال انواع تصویرسازی ذهنی با اشیا را تمرین کنید. برای مثال یک شی را جلوی خود گذاشته و به آن نگاه کنید. وقتی جزئیات آن را حفظ شدید چشمانتان را بسته و سعی کنید تا می توانید تصویر را با تمام جزئیاتش تصور کنید. هر چه قدر ریزه کاری های بیشتری از آن را در ذهنتان مرور کنید راحت تر قادر به رام کردن ذهن و مشغول کردنش به کاری که در حال انجام آن هستید خواهید بود.

این موضوع در مورد مسائل روزمره هم صدق می کند. ما چه زمانی از کار یا شریک زندگی خود خسته می شویم؟ زمانی که دیگر چیز جدید و جالبی در آن نمی بینیم. این تقصیر ما است که به ذهنمان عادت نداده ایم که همواره چیزهای جدیدی را در اطراف کشف کند و شور و زندگی را در آنها پیدا کند. به خاطر همین کسی که به نحو صحیحی مراقبه می کند یاد می گیرد که پدیده های زندگی خسته کننده نیستند و با کشف کوچک ترین جزئیات جدید و توجه به آنها، ذهنش را از یکنواختی بیرون آورده و احساس جاری بودن حیات و تازگی را پیدا می کند و کمتر دچار افسردگی و روزمرگی می شود.

در هنگام مراقبه، کمی به کار دل بدهید و با ذوق و شوق به دنبال کشف جزئیات باشید و آن را فقط به صورت مکانیکی و خشک انجام ندهید. حتی در صورتی که توانستید رکورد جدیدی در زمان تمرکز فکرتان بزنید به خودتان پاداش بدهید تا ذهن شما از مراقبه لذت ببرد و بداند که اگر آن را به خوبی انجام بدهد، مجددا مورد پاداش و رضایت درونی قرار خواهد گرفت. این کار بر سیستم پاداش دهی مغز هم اثر گذاشته و کار شما را راحت می کند.

توجه کنید که پاداش بیشتر از تنبیه روی الگودهی رفتارهای ما تاثیر می گذارد. بنابراین از اینکه نتوانستید به خوبی تمرکز فکر کنید خودتان را سرزنش یا تنبیه نکنید زیرا این کار می تواند گاهی شما را تا مرز دلزدگی از مراقبه پیش ببرد.