علت روانی شوخی کردن

فلسفه شوخی کردن چیست؟ چرا انسانها گاهی تمایل دارند حرف های هر چند جدی خود را در قالب شوخی بیان کنند؟

از دیدگاه فروید، انسان ها سعی دارند خواسته های ناخوشایند خود را در ضمیر ناخودآگاه سرکوب کنند ولی هر چه قدر بر این کار تلاش کنند این خواسته بلاخره راهی را پیدا می کنند تا به سطح آگاهی ما برسند. چون نمی توانیم خود آنها را مستقیما ابراز کنیم بنابراین ولو به طور ناخودآگاه هم که شده آنها به شکل های تغییر یافته ای مثل شوخی، رویا دیدن و هنر تبدیل می شوند.

شوخی را می توان یک واکنش متمدنانه نامید چون تمدن به ما یاد داده است که از میزان رک گویی و ابراز همه خواسته های خود کم کنیم بنابراین وازدگی های بیشماری در ما به وجود می آید که با کارهایی مثل شوخی کردن برطرف می شوند.

شوخی اگر به نحو درستی باشد می تواند لذت بخش باشد چون هم خواسته های واپس زده ما را به شکل جدیدی به بیرون انتقال می دهد و بار عاطفی ما را کم می کند و هم اینکه نتایج و واکنش های منفی کمتری را از دیگران مشاهده می کنیم.

پس می توان شوخی را نقابی بر کام های واپس زده تلقی کرد که در آن امیالی وجود دارد که در دنیای بیرونی قابل نمایش دادن مستقیم نیستند.

اما چرا مردم بیشتر به شوخی های جنسی روی می آورند؟ دلیل آن می تواند این باشد که از بیشترین موضوعات ممنوعه که انسان در درون خود سرکوب کرده است همین موضوعات جنسی است.

یک شوخی دارای دو بخش است. یکی ظاهر بیرونی آن که شامل کلمات و سمبل ها می شود و دیگر درون مایه آن که دقیقا منظور واقعی ما از بیان یک شوخی است. بهترین شوخی آن است که درون مایه به خوبی توسط ظواهر بیرونی پوشانده شود و غیر مستقیم، منظور ما را به مخاطب برساند.

اما چرا این موضوع مهم است؟ یکی از دلایل آن به برانگیخته “من برتر” که همان وجدان است برمی گردد. اگر یک شوخی زننده باشد در این صورت “من برتر” به سرزنش ایگو یا منیت می پردازد و به آن اخطار میدهد که از حد و حدود اخلاقی دور شده است و لازم است سانسور روانی صورت بگیرد.

یک شوخی نباید کسی را برنجاند و یا آنها را تحقیر کند. شوخی فقط باید وسیله ای بدون آزار و سالم برای بیان درخواست های ناخودآگاه باشد.

برخی افراد از شوخی کردن تنها برای کسب شهرت و لودگی استفاده می کنند و حتی آثار متعددی هم در این زمینه به چاپ می رسانند. البته نویسندگانی هم در بین آنها پیدا می شوند که توانسته اند آلام بشری و شرایط خفقان اجتماعی را با زبان طنز و شوخی به نحوی به گوش مخاطب برسانند که کسی به مقصود کارهای آنها مشکوک نشود.