دلایل تکاملی برای گوش دادن به یک آهنگ تکراری

حتما همه شما یک یا چند آهنگ مورد علاقه دارید که از گوش دادن به آنها سیر نمی شوید. شاید اولین بار که آنها را شنیدید معنای خاصی برای شما نداشتند ولی هر چه قدر بیشتر به آنها گوش دادید علاقه شما افزایش پیدا کرد و حتی بعد از سالها شنیدن تکراری آنها، هنوز هم هوس کنید که به آن آهنگ های تکراری گوش دهید. اما چه چیزی باعث می شود که انسان یک آهنگ خاص را بارها و بارها مرور کند؟ دلیل آن به نحوه تکامل انسان باز می گردد.

اجداد ما بیشتر به سمت عواملی مایل بوده اند که موجب حفاظت آنها در برابر خطرات محیطی و تداوم نسل می شد و از عوامل ناشناخته گریزان بودند. اگر آنها با چیزی مواجه می شدند که آنها را نمی کشت بنابراین شانس اینکه مجددا با آن چیز رو به رو شوند و اتفاق خطرناکی نیفتد افزایش می یافت. روانشناسان آن را دلیل اولیه چیزی که حالت mere exposure effect نامیده می شود می دانند. mere exposure effect یا “اثر در معرض بودن تنها” یعنی افراد چیزی را ترجیح می دهند که قبلا با آن در تماس بیشتری بوده اند حتی اگر این آشنایی، کوتاه بوده باشد. در واقع اساس آن بر پایه میزان آشنایی بیشتر با یک چیز دیگر که می تواند یک موضوع، انسان، فرهنگ و یا حتی موسیقی خاص باشد است. هر چه قدر این آشنایی و تماس بیشتر شود آن چیز را بیشتر دوست دارند و بر سایر چیزها ترجیح می دهند.

ولی چرا برخی از آهنگ ها برای ما چنان تکراری می شوند که حالت زننده پیدا می کنند و دیگر دوست نداریم آنها را گوش کنیم؟ به نظر می رسد دلیل آن این باشد که موسیقی برای ما نوعی اطلاعات است. گاهی آهنگی که گوش می دهیم درجه خاصی از پیچیدگی دارد. هر چه قدر موسیقی پیچیده تر باشد و لایه های صوتی آن بیشتر باشد برای مغز ما همچنان جذاب است. ولی وقتی همه چیز آن کشف شد مغز ما نیاز به موضوعی جدید دارد تا بیشتر یاد بگیرد. بنابراین گوش دادن به آهنگی که دیگر هیچ چیز جدیدی ندارد را نوعی اتلاف وقت می داند.
ولی برخی از آهنگ ها با وجود اینکه کاملا تکراری می شوند شنونده های پر و پا قرص خود را دارند. طبق تحقیقات دانشگاه میشیگان در سال ۲۰۱۳، دلیل این موضوع می تواند این باشد که بین آهنگ و شنونده یک رابطه احساسی عمیق ایجاد شده است و شنونده هر وقت که آن آهنگ را می شنوند روحیه خود را بهتر می بیند. احساسات بر خلاف اطلاعات هیچ گاه تکراری نمی شوند. گاهی یک آهنگ می تواند مانند ماده مخدر باعث تغییر وسیعی در احساسات شنونده شود. بنابراین نوعی اعتیاد روانی ایجاد شده است. پس اگر یک آهنگ باعث ایجاد حس خوب در فرد شود جدای از پیچیده بودن یا نبودن آن، همچنان برای شخص تازگی دارد و از شنیدن آن لذت می برد.

بنابراین از این مقاله نتیجه گرفته می شود که دلیل گوش دادن به یک آهنگ تکراری هم ریشه در تکامل ما دارند و هم به خاطر احساس خوبی که از آنها می گیریم. این موضوع را می توان نه فقط در مورد یک آهنگ بلکه در مورد دلیل علاقه خود به افراد و اماکن خاص و … نیز به کار برد.