انکار عیب نوعی مکانیسم دفاعی روانی

مسلما یکی از گام های اولیه برای خودشناسی و خودسازی، اقرار به عیوب شخصیتی است. تا وقتی نفهمیم که فردی حسود هستیم چگونه می توانیم برای رفع آن تلاش کنیم؟ چون اصلا حتی باور نداریم که این صفت زشت در ما وجود دارد. اما چرا گاهی با وجود آنکه مدارک بسیاری دال بر وجود صفات منفی بیشمار در خود و دیگران هستیم باز هم نمی خواهیم آن را بپذیریم؟

انکار عیب گاهی به طور عمدی صورت نمی گیرد و نمیتوان همیشه فرد را سرزنش کرد که چرا مسئولیت صفات و کارهای منفی خود را بر عهده نمی گیرد و حتی وجود آنها را نیز رد می کند. در واقع به دلیل آنکه شناخت و اقرار درونی به وجود برخی از ضعف ها و عیب ها در ما باعث بروز اضطراب و تنش می شود روان ما به صورت ناخودآگاه قصد دارد که توسط مکانیسم های دفاعی خود از رویارویی با عواملی که موجب بروز این اضطراب می شوند فرار کند. بنابراین شخص به صورت خودکار از اینکه قبول کند فلان مشکل را دارد طفره می رود و آن را انکار می کند.

این انکار اگرچه موقتا فرد را از ابتلا به حالت تنش و اضطراب باز می دارد ولی در دراز مدت موجب می شود که شخص نتواند جرات رویارویی با بسیاری از مسائلی که برای او ناخوشایند هستند را پیدا کند. برای مثال به خاطر همین است که گاهی والدین حتی نمی خواهند قبول کنند که فرزند آنها عقب مانده ذهنی و جسمی است و از اینکه حتی شخصی به این قضیه اشاره کند شدیدا ناراحت و برآشفته می شوند و تصور می کنند که به فرزند آنها توهین شده است. یا حتی زنانی وجود دارند که با وجود شواهد و مدارک نمی خواهند قبول کنند که همسر آنها خیانت کار است زیرا به صورت ناخودآگاه حس می کنند که اگر این مشکل را باور کنند در این صورت زندگی آنها دچار تنش شده و ناراحتی های روحی مختلفی را باید تحمل کنند. وقتی به ریشه مشکل باور نداشته باشند و نخواهند آن را بشناسند در این صورت نمی توانند قدمی هم برای بهبود اوضاع زندگی خود بردارند.

به همین دلیل است که گفته می شود خودشناسی و تزکیه درونی به شهامت بالایی نیاز دارد. شهامتی که به شما کمک کند تا به تاریک ترین نقاط روحی خود سفر کرده و عیوب زیادی را شناسایی کنید. عیوبی که در مرحله اول با شناختشان ممکن است کاخ آرزوهایتان فرو بریزد و متوجه شوید که آن قدرها هم کامل نیستید ولی در دراز مدت به شروع روند درمان و یا تزکیه شما کمک می کند و به شما میفهماند که چرا تا به حال در زندگی موفق نبوده اید و احساس شادمانی عمیق نکرده اید و می توانید از این به بعد با خودسازی بیشتر، قدم های اساسی به سوی کامروایی بردارید.

البته مکانیسم های روانی برای فرار از پذیرش واقعیت های تلخ و اضطراب آور زیاد است مانند فرافکنی و فراموشی. در حالت فرافکنی، عیب های شخصی را به افراد دیگر نسبت می دهیم تا مجبور نباشیم وجود آنها را در خود ببینیم و تحملشان کنیم.