تقویت حافظه به روش تصویرسازی ذهنی و تداعی

قبلا مختصرا در مورد روش های کلی تقویت حافظه صحبت شده بود و در این پست مثالهای بیشتری در این زمینه زده خواهد شد.

شما اگر فقط بخواهید به روش تکرار، مطالب را حفظ کنید ممکن است دچار ناامیدی از حافظه خود شوید و تصور کنید که در یادگیری مطالب کند هستید و یا حافظه قوی ندارید. در حالی که چنین نیست و قدرت حافظه ما از یک کامپیوتر هم قوی تر است منتها باید راهنمای استفاده از آن را بدانید.

یکی از روشهای قدرتمند برای تقویت حافظه، استفاده از تصویرسازی ذهنی است. در اینجا منظور از تصویرسازی این است که به هر کلمه و مفهومی که میخواهیم آن را وارد ذهن خود کنیم تصویری جالب و جاندار بدهیم تا راحت تر برای ما قابل حفظ شدن باشد.

آزمایشاتی که بر روی دو گروه که یکی از آنها تنها توسط تکرار و دیگری توسط تصویر سازی ذهنی مطالب را حفظ می کردند نشان داددکه میزان بازدهی در گروه اول تنها سی الی چهل درصد و در گروه دوم به هشتاد تا نود درصد می شود و ماندگاری بالاتری هم در ذهن دارد.

برای روشن شدن موضوع مثالی می زنم: فرض کنید می خواهید کلمات دوتایی زیر را حفظ کنید. در جلوی آنها مثالی آورده شده است که در ربط دادن آن کلمات به هم بسیار موثر بوده و شخص راحت تر جفت کلمه را حفظ می کند:

کتاب – پرواز : تصور کنید که یک کتاب بال درآورده و در حال پرواز کردن است.

درخت – لواشک: تصور کنید که یک درخت، به جای آنکه برگ در آورد از آن لواشک های زیادی آویزان است و برگها شبیه لواشک هستند.

مداد – سرباز : تصور کنید که سربازان به جای نیزه از مداد استفاده می کنند و به یکدیگر حمله می کنند.

یا فرض کنید می خواهیم کلمات زیر را به ترتیب حفظ کنیم:

خانه – کاغذ – آتش – هواپیما – سگ – ساعت

یکی از روش های تقویت حافظه برای حفظ کلمات بالا به ترتیبی که هستند این است که هر کلمه را به کلمه دیگر ربط دهیم و تصویر جدایی در مورد آنها بسازیم. همین طور کلمه دومی را به کلمه بعدی که در لیست هست ربط می دهیم. برای مثال می توانیم برای حفظ لیست بالا چنین مثالی را بزنیم:

تصور کنید که یک خانه بزرگ کاغذی داریم و در واقع از جنس کاغذ درست شده است.(خانه و کاغذ). به خاطر ساختار ضعیفی که دارد راحت آتش می گیرد. پس تصور کنید خانه کاغذی آتش گرفته است (کاغذ – آتش). حالا برای نجات اهالی این خانه، هواپیماهای زیادی آمده اند و آب فشانی می کنند تا آتش خاموش شود (آتش- هواپیما). پس از خاموش شدن آتش، سگ های نجات برای جستجوی افرادی که زیر آوار آمده اند می آیند و از هواپیما پایین می پرند (هواپیما- آتش). نقش زمان خیلی برای نجات بازمانده ها از زیر آوار مهم هست و سگها با نگرانی به ساعت نگاه می کنند (سگ- ساعت).

با روش به خاطر سپاری ای که گفته شد شما توانستید لیست کلمات بالا را به راحتی و به ترتیب توسط یک داستان مضحک و ربط دادن کلمات حفظ کنید.

بنابراین قدرت حافظه ما ایرادی ندارد. فقط باید بتوانیم به درستی از آن استفاده کنیم.

روش دیگر تقویت حافظه، استفاده از تداعی است و قرار است ببینیم فلان کلمه ای که می خواهیم حفظ کنیم تداعی کننده چه مفهومی است. برای مثال فرض کنیم میخواهیم نام خانمی که اسمش مهتاب است را حفظ کنیم. کلمه مهتاب می تواند یادآور ماه شب چهارده و پرنور بودن باشد. اگر آن خانم پوستی روشن دارد تصور کنید مثل ماه می درخشد و جمع را هم نورانی می کند. اگر هم پوستش تیره است می توانید از روش طنز استفاده کنید و بگویید عجب مهتابی است که این قدر تاریک است؟

البته برای حفظ کردن نام افراد، روشهای دیگری هم وجود دارد. مثلا فرض کنید نام شخص، بیژن است و مجرد می باشد. بیژن شبیه کلمه بیزن است و یعنی شخص زن ندارد. پس راحت تر می توانید نام شخص را با توجه به بی زن بودن و شباهت نامش به چنین حالتی حفظ کنید. یا مثلا فرض کنید شخص اسمش لاله است و بسیار بددهان است. می توانید بگویید ای کاش لال (شبیه کلمه لاله) بود و حرف نمی زد و بی ادبی نمی کرد.
یا مثلا شخصی نامش مسعود است. او همیشه به خودش عطر می زند. می توانید بگویید او انگار همیشه عود (آخر کلمه مسعود) روشن می کند که این قدر خوش بو است. یا فرض کنیم شخصی اسمش بهمن است و موهای سفیدی دارد. پیش خود بگویید انگار کوه بهمن روی موهای او ریخته شده است که این قدر سفید است و بدین ترتیب حافظه خود را یاری می دهید تا نام طرف را بهتر به خاطر بسپارد.

روش دیگر تقویت حافظه برای به خاطر سپاری کلمات این است که مهارت شکستن کلمات به بخش های بی معنی را تمرین کنید و به آنها معنا دهید. مثلا فرض کنیم می خواهیم عنصر “گزنون” را به خاطر بسپاریم.
گزنون= گز+نون => گز نونی

برای حفظ کردن راحت تر شماره تلفن و شماره کارت و خلاصه توالی اعداد می توانید از جداجدا کردن اعداد و معنی دادن به آنها استفاده کنید. برای مثال ممکن است عددی که می خواهید حفظ کنید این باشد:

۱۶۴۰۷۹۹

این اعداد را می توانید به این صورت بشکنید:

۱۶ + ۴۰ + ۷ + ۹۹

مثلا می توانید هر کدام را به سنی که در آن خاطره خاصی دارید نسبت دهید و یا مفهوم خاص. مثلا ممکن است بگویید اوه من در ۱۶ سالگی چه قدر احمق بودم و تازه عاشق شدم. برای اینکه از این نادانی ها بیرون بیایم باید ۴۰ ساله شوم چون ۴۰ عددی است که در آن عقل کامل می شود. برای عدد هفت میتوانید بگویید که البته باید تا وقتی که ۴۰ ساله می شوم خوش شانس باشم و اتفاقی برایم نیفتد (هفت عدد شانس است). آن قدر خوش شانسم که عددم ۹۹ شده و به صد نرسیده وگرنه کارم تمام می شد.

البته باید نمادسازی به منظور تقویت حافظه را بر اساس باورها و اعتقادات خودتان انجام دهید و ممکن است برای مثال اعتقادی به اینکه ۴۰ سالگی عدد تکامل عقل است نداشته باشید و نماد خودتان را جایگزین آن کنید. فقط نکته مهم اینکه برای هر کلمه یا عدد تنها از یک مثال و مفهوم استفاده کنید و نه دو یا چند تا. چون بعدا در حین یادآوری دچار گیجی و سردگمی می شوید خصوصا که کلمات زیاد باشند.