آیا امکان دارد کسی در خواب، رویا نبیند؟ البته منظور این نیست که خواب هایی که احتمالا دیده است را به یاد نیاورد بلکه منظور، عدم رویا دیدن در خواب است.

استپانسکی و همکاران او در سال ۱۹۹۸ بر روی قدرت به یادآوری رویای ۱۰۰۰ داوطلب بالغ تحقیق کردند. نتیجه این طور شد که ۳۱ درصد آنها حدودا بالای ۱۰ بار رویا در ماه، ۳۷% آنها بین ۱ الی ۹ بار خواب در ماه و ۳۲ درصد آنها کمتر از یک بار در ماه خواب دیده بودند.

برای اینکه مطمئن شویم فردی واقعا نمی تواند خواب ببیند باید سال ها روی او آزمایش شود و او را در مرحله خواب REM بیدار کرد تا ببینیم آیا در حال رویا دیدن بوده است یا خیر. اگر افراد، هیچ خوابی را بعد از بیدار شدن از خواب REM به مدت چندین سال ندیدند در این صورت می توان نتیجه گیری کرد که فرد یا خواب نمی بیند، قدرت به خاطرآوری رویاها را ندارد و یا کلا بنا به هر دلیلی دروغ می گوید.
هر انسانی خواب REM دارد ولی ممکن است رویا نبیند. پس شاید بتوان نتیجه گرفت که می توان در خواب REM، یا رویا ندید و یا اینکه قدرت پایین به خاطرآوری رویا داشت.
تمدنی که نمی توانستند خواب ببینند

یک تاریخ دان یونان بوستان به اسم هرودوتوس در یکی از کتاب های خود به یک قوم عجیب اشاره کرده است. هزاران سال پیش در یکی از کوه های آفریقای شمالی، گروهی از مردم زندگی می کردند که نه موجود زنده ای رو می خوردند و نه رویا می دیدند.

البته دلیل اینکه این قوم چرا خواب نمی دیدند مشخص نشده است.

خواب دیدن در بین همه افراد، فارغ از تمدن و جامعه ای که در آن زندگی می کنند پدیده ای یکسان و جهانی است ولی برخی افراد ممکن است تعداد بسیار کم و گاهی هیچ کدام از رویاهای خود را برای چندین سال به یاد نیاورند. اگرچه خواب دیدن برای سلامت روان انسان ضروری است ولی به خاطر نیاوردن رویاها ضرر ذهنی، جسمی و فرهنگی ندارد.

در تحقیق دیگری که توسط هرلین و همکاران او انجام شد، افرادی که اختلال رفتاری خواب REM (که مختصرا RBD نامیده می شود) داشتند را مورد بررسی قرار دادند. این افراد در خواب، حرکات بدنی غیرارادی و حتی خشونت آمیز دارند و گاهی هم این حرکات به همراه صحبت کردن است. به نظر می رسد این الگوهای رفتاری پیچیده در این بیماران در هنگام خواب، مطابق با خوابی است که در حال دیدن هستند. برخی از این بیماران، ادعا کرده اند هیچ گاه خواب نمی بینند. از ۲۸۹ نفر آنها، ۲٫۷% آنها گفتند در طول این ۱۰ سال حتی یک خواب هم ندیدند و ۱٫۱% آنها هم گفتند که کلا در عمر خود خواب ندیدند. البته مطالعه رفتار آنها در طول خواب نشان داده بود که آنها واقعا در حال خواب دیدن بودند.

برخی تحقیقات دیگر هم به نقش استرس، بی خوابی و مشکلات خواب در بروز حالتی که به آن خواب ندیدن گفته می شود اشاره کرده اند. ولی علت عمده چنین حالتی فقط فراموشی رویاها هنگام بیدار شدن است و نه خواب ندیدن. البته این فراموشی به معنی پاک شدن حافظه رویایی که دیده ایم نیست. درست مثل حالتی که در بیهوشی هستیم و به طور موقت، دسترسی به اطلاعات موجود در حافظه خود را نداریم.

دلایل دیگری هم برای فراموشی رویایی که دیده ایم وجود دارد:

– نداشتن خواب کافی (هر چه قدر کمتر بخوابیم، طول خواب REM کمتر می شود. بنابراین از کیفیت و مدت زمان رویا دیدن کاسته می شود).
– فرار ضمیر خودآگاه از چیزهایی که ناخودآگاه ما قصد دارد در قالب پیام از طریق رویاها به ما بفهماند.
– عدم علاقه به محتوای خواب و رویایی که دیده ایم. بنابراین به ذهن خود می فهمانیم که این موضوع چندان برای ما اهمیت ندارد و می تواند خوابی که دیده است را فراموش کند.
– بیدار شدن ناگهانی از خواب.
– نداشتن تمرین به یادآوری رویاها.

اگر در یک دوره، وارد مرحله ای شدید که خواب خود را فراموش می کنید و تصور می کنید اصلا خواب ندیده اید به پست روش های به یادآوری رویا مراجعه کنید.

اگر فردی واقعا مطمئن باشد که خواب نمی بیند چه؟

افرادی هم هستند که به طور قطع می گویند “من خواب نمی بینم”. در مورد اینکه احتمال دارد بسیاری از این افراد، رویای خود را به یاد نیاورند صحبت کردیم. ولی در کنار آن به تحقیق دیگری هم اشاره می کنیم که توسط دکتر تال انجام شده است. او گفته است که تعداد بسیار کمی از افراد، خواب و رویا نمی بینند چون خواب REM آنها توسط موادی همچون الکل، ماری جوانا، داروهای ضد افسردگی و شرایط ذهنی مثل افسردگی دچار اختلال شده است. همچنین گروهی از این افراد ممکن است دچار اختلال خواب آپنه یا وقفه تنفسی در خواب باشند. در این حالت، عضلات گردن در طول خواب، ریلکس می شود و باعث توقف یا کاهش تنفس می شود. آپنه در خواب REM به بیشترین حد خود می رسد و می تواند این نوع خواب را مختل کند. بنابراین کیفیت خواب توسط این وقایع تنفسی تحت تاثیر قرار می گیرد و شرایط را برای رویا دیدن سخت می کند.