کنار آمدن با غم مرگ عزیزان

مرگ غیرقابل اجتناب است و ممکن است روزی گریبان گیر عزیزان و کسانی که عاشقانه دوستشان داریم شود. فرار از این موضوع نمی تواند مشکلی را حل کند و بهتر است راه های کنار آمدن با مرگ عزیزان را بیاموزیم تا در هنگام مواجه شدن با آن به یک باره شوکه نشویم و عنان زندگی خود را از کف ندهیم. البته ترسهای عجیب از مرگ خود و نزدیکان به صورت فوبیا وجود دارد که به آن تاناتوفوبیا گفته می شود و بیماران مبتلا به آن باید شیوه های درمانی متفاوتی را پشت سر بگذارند.

وقتی عزیزی وفات پیدا می کند ما را تا مدتها دچار رنج و غم می کند. اگر هم به آن فرد وابستگی احساسی یا مالی داشته باشیم و جایگزینی برای آن فرد نداشته باشیم مشکلات عاطفی و مالی هم به غم از دست دادن او افزوده می شود.

عزاداری و ابراز احساسات در این زمان می تواند به سبک شدن بار عاطفی ما کمک کند. گریه و شیون کردن در این زمانها نه تنها بد نیست بلکه می تواند درمان کننده باشد.

گذشت زمان باعث می شود مقداری از این غمها کم شده و مجددا به شادی و وضعیت نرمال زندگی بازگردیم. شادی مجدد و عادت به زندگی کردن در فراغ عزیز وفات یافته نشان دهنده خیانت به او و فراموش کردنش نیست بلکه نشان می دهد مرحله عزاداری تمام شده است و توانسته ایم با موفقیت با شرایط نبود او سازگار شویم.

تحقیقات الیزابت رس در مورد واکنش بازماندگان به مرگ افرادی که به خاطر ابتلا به سرطان درگذشته اند نشان داده که حدودا پنج مرحله رخ می دهد تا بازماندگان به مرگ متوفی عادت کنند.

مرحله اول: انکار (چنین اتفاقی نمی تواند برای من رخ داده باشد…آخر چرا برای من؟ مگر می شود او مرده باشد؟ باور نمی کنم….دروغ است)

مرحله دوم: عصبانیت و خشم (چرا اصلا چنین اتفاقی افتاد؟ چه کسی مقصر مرگ اوست؟ چه کسی را باید سرزنش کرد؟)

مرحله سوم: ایجاد قرارداد ذهنی (خدایا او را به من برگردان در عوض من هم ….)

مرحله چهارم: افسردگی (من ناراحت تر از آن هستم که بتوانم کاری انجام دهم… انگیزه ای برای انجام هیچ کاری ندارم)

مرحله پنجم: پذیرش (من اتفاقی که افتاده را می پذیرم و به آرامش می رسم…)

البته این الگوها می تواند در افراد مختلف کمی متفاوت باشد. همچنین نباید تروما را با افسردگی اشتباه گرفت. ممکن است ضربه های روحی شدیدی به بازمانده وارد شود که حتما نیاز است به روانپزشک مراجعه کند.

همچنین ممکن است مرحله اول برای بعضی افراد به صورت شوک ناگهانی ظاهر شود و فرد را تا مدتها در حالت بی حسی و گیجی قرار دهد (مکانیسم دفاعی روان در برابر حوادث تلخ تا درد را کمتر تجربه کند). ممکن است به قدری گیج و شوکه باشد که حتی کارهای روزانه خود را هم نتواند انجام دهد. در این صورت باید از قبل برای خود برنامه ریزی کند تا بتواند حواسش را روی انجام کارهای روزانه متمرکز کند.

در مرحله دوم عزاداری، بروز خشم و کینه ناگهانی عادی است و فرد نباید به خاطر آنها شرمنده شود و می تواند به راحتی احساساتش را بروز دهد. البته اطرافیان هم باید او را درک کنند و خودشان را جای او بگذارند. ممکن است احساس گناه هم همراه با خشم ظاهر شود. برای مثال بازمانده ممکن است مدام به خود بگوید چه میشد اگر او را زودتر دکتر می بردیم؟ چه کاری می توانستم بکنم تا او نمیرد؟

افسردگی و احساس تنهایی پس از مرگ متوفی هم در بازماندگان تا مدتها باقی می ماند. اگر به حالت حاد رسید حتما باید به روانشناس یا مشاور مراجعه کنند.

بهتر است فرد بازمانده تا مدتی کنار دوستان و آشنایان و فامیل دلسوزش باشد و با آنها درد و دل کند و حتی با آنها به مسافرت برود ولی هیچ گاه تنها به حال خود رها نشود.

در مراحل آخر، نشانه هایی از بازیابی روحی و بازگشت به شرایط نرمال ظاهر می شود و شخص می پذیرد که ادامه زندگی بدون فرد متوفی هم ممکن است و فرصت های زیادی در زندگی وجود دارد که باید آنها را تجربه کرد.

فعالیت هایی که از غم از دست دادن عزیزان می کاهد:

گفتگوی ذهنی:

– در ذهن خود با روح متوفی صحبت و درد و دل کنید. تمام احساسات خود را تخلیه کنید. مهم نیست به جهان پس از مرگ اعتقاد داشته باشید بلکه مهم تخلیه روانی شماست.

– اتصال به معنویات:

مرگ عزیزان می تواند ما را از جهان مادی کمی دور کرده و معنویات را در دل ما زنده کند. بهتر است برای آرامش درونی خود، امورات معنوی دین خود را بیشتر از قبل انجام دهید. اگر اعتقاد دینی خاصی ندارید می توانید انواع مدیتیشن و خواندن سرودهای آرامش های بخش را انجام دهید.

– بخشش:

حتی اگر رابطه بسیار خوبی هم با فرد متوفی داشته باشیم ممکن است خاطرات ناخوشایندی از او در ذهنمان باقی مانده باشد. در دلتان عمیقا او را ببخشید…این بخشی از فرآیند درمان روحی شماست…

– دور کردن وسایل مربوط به او از خانه:

زمانی که آمادگی روحی کافی پیدا کردید، اشیای شخصی فرد متوفی را از خود دور کنید تا با دیدن آنها مدام به یادشان نیفتید.

دکور خانه خود را عوض کنید و تصور کنید در جایی جدید، زندگی تازه ای را شروع کرده اید.

– گریه کردن:

مانع گریه کردن خود نشوید. بسیار شنیده می شود که بزرگترها به افراد کوچکتر می گویند گریه نکنید چون روح متوفی ناراحت می شود. ارواح نیازی به دیدن اشکهای شما ندارند تا متوجه درد شما شوند. آنها باطن شما را می فهمند و نمی توانید درد خود را پنهان کنید. به علاوه آنها در سطح فکری متفاوتی از ما هستند و به خوبی می دانند که گریه و عزاداری چه قدر می تواند به تخلیه نگرانی ها و غمهای شما کمک کند.

– صحبت با دوستان:

افرادی را از بین فامیل، دوستان و آشنایان انتخاب کنید و با آنها به درد و دل بپردازید. صحبت با آنها می تواند آرامش شما را بیشتر کرده و کمتر احساس تنهایی کنید.