تکان ناگهانی دست و سایر اعضاء در خلسه

شاید برای شما پیش آمده باشد که وقتی وارد حالت خلسه یا مرز بین خواب و بیداری می شوید یک مرتبه یکی از اعضای بدن شما مثل دست یا پا به سرعت و شدت و بدون اراده به سمتی دیگر جهش می کند و حالت پرتابی دارد. در این مقاله قصد داریم دلایل تکان ناگهانی دست و پا و سایر اعضای بدن در هنگام خواب یا خلسه را بررسی کنیم.

حدود ۶۰ الی ۷۰% مردم حالت فوق را در زندگی خود به شکل های گوناگونی تجربه کرده اند. برای مثال حالاتی مثل حس افتادن از تخت، چرخش بی اراده، انقباض ناگهانی یک عضله و پرتاب ناگهانی یکی از اعضای بدن به سمت دیگر در هنگام ورود به حالت خواب یا خلسه که می تواند همراه با توهم های دیداری و شنوایی باشد.

این حالت پدیده عجیبی نیست و به عنوان hypnagogic jerk یا hypnic jerk (تکان ناگهانی هیپنیک) شناخته می شود و یکی از مراحل عادی فاز هیپناگوگیک خواب یعنی مرز بین بیداری و خواب است و نشانه این است که بدن در حال به خواب رفتن است. حالات خفیف آن معمولا وقتی که کاملا به خواب رفته ایم (مثل انقباض یک لحظه ای یک عضله) مشاهده می شود و ما را بیدار نمی کند. ولی گاهی می تواند چنان تکانی در بدن ایجاد کند که کاملا از خواب بپریم. مثلا بی اراده پای ما به شدت به یک جهت پرتاب شود و کاملا از حالت خلسه بیرون بیاییم.

تکان ناگهانی هیپنیک می تواند به تنهایی و یا به خاطر صداهای محیط، نور و سایر محرک های بیرونی ایجاد شود. مثلا اگر شما در خلسه عمیق باشید یک صدای ناگهانی می تواند باعث لرزش کلی اندام های شما شود.

دلیل بروز حالت تکان ناگهانی هیپنیک چیست؟

برخی از دانشمندان معتقد هستند که عواملی مثل استرس، اضطراب، خستگی و مصرف نوشیدنی های کافئین دار قبل از خواب می تواند شدت و تعداد تکان های هیپنیک را افزایش دهد. انجام فعالیت های بدنی شدید و ورزش در زمان عصر هم می تواند به شدت یافتن آن منجر شود.

در مورد اینکه اصلا چرا انسان باید چنین حالتی را تجربه کند چند نظر وجود دارد. یکی از آنها این است که تکان های هیپنیک بخش طبیعی از مرحله عبور از بیداری به خواب هستند و وقتی رخ می دهند که اعصاب بدن در فرآیند انتقال پیام عصبی خود خطاهایی انجام دهند.

یکی دیگر از دلایل آن نظریه تکاملی است و این حالت را به رفلکس پریماتی ربط می دهد. طبق نظر معتقدان این نظریه، بدن وقتی ریلکس می شود و نزدیک به حالت خواب رفتن است ممکن است باعث شود که مغز اشتباها تصور کند که انسان اولیه در حال خواب، در حال افتادن از درخت است بنابراین کاری می کند که عضلات فورا واکنش نشان دهند.

به طور کلی این تکان های ناگهانی هیپناگوگیک خطری ندارند و برای بدن طبیعی هستند ولی اگر شدت آنها به قدری زیاد است که شما را نگران کرده و مانع خواب آسوده شده در این صورت حتما به یک متخصص در زمینه اختلالات خواب مراجعه کنید.