عصر حاضر، به عنوان امن ترین و معنوی ترین برهه تاریخ

شاید در مورد اینکه از سالها پیش دوره ای پر از معنویت در زمین آغاز شده باشد مطالبی خوانده باشید. روح انسانها از ابتدای خلقت بشر در حال تکامل بوده و اخلاقیات و انسانیت روز به روز در حال افزایش است. در واقع ما با نوعی کاهش آنتروپی یا بی نظمی روحی در زمین رو به رو هستیم.

ممکن است یک عده از شما بگویید که چه طور چنین چیزی ممکن است؟ این همه جنگ و جنایت و تعارضات مختلف چه می شود؟ چرا هر روز در اخبار، حوادث غیر انسانی را شاهد هستیم که قلب انسان را به درد می آورد؟ کجای این، پیشرفت روحی و افزایش امنیت در زمین است؟

اگر شما این طور فکر می کنید در این صورت با یک اشتباه ذهنی که در علم رفتارشناسی به نام availability heuristic یا کاشف دسترس پذیری از آن یاد می شود مواجه هستید. این اصطلاح مربوط به حالتی می شود که شما سریع ترین و راحت ترین مثالی که به ذهن می آید را بسیار مهم دانسته و آن را به یک موضوع خاص، کلیت می دهید. برای مثال فرض کنیم یکی از دوستان شما در مورد اینکه تاسیس یک شرکت می تواند کار درستی باشد یا خیر صحبت می کند. سپس شما یاد ورشکستگی همسایه خود در این مورد می افتید و می گویید هر کس که شرکت تاسیس کرده ورشکست شده چون شما به عینه یک نفر را سراغ دارید این بلا سر او آمده است ولی از هزاران نفر دیگر که شرکت زده اند و بسیار موفق هم هستند غافل هستید و یا آنها را به یاد ندارید.

حالا این موضوع در مورد یادآوری قتل و جنایت و کاهش اخلاقیات نیز صادق است. چون شما صفحه اخبار حوادث را باز می کنید و چند خبر بد می خوانید ذهن شما آماده است که همین مثالها را در مورد میزان امنیت جهانی ارائه کند و تصور کند که جهان پر از ظلم و جنایت است. ممکن است قبلا خبرهای دیگری در مورد کاهش ظلم و جنایت هم شنیده باشید ولی بستگی دارد که کدام مثالها در حال حاضر، به آسانی به ذهن شما خطور پیدا می کند.

و حالا ادامه بحث اصلی:

محققی به نام استیون پینکر از دانشگاه هاروارد در طی بررسی های آماری مختلف نشان داده است که ما در عصری زندگی می کنیم که کمترین میزان خشونت در آن دیده می شود. بنابراین امروزه، انسانها در آرامش بیشتری نسبت به قبل زندگی می کنند. میزان تجاوز، قتل، کودک آزاری و … همگی در حال کاهش هستند. همچنین میزان بلایای طبیعی، جرم و حملات تروریستی حتی نسبت به صد سال گذشته هم کمتر شده است.

پس درصد وقایع خطرناک با گذر زمان کمتر شده است ولی به دلیل فعالیت بالای فضای مجازی و اطلاع رسانی های سریعی که در عصر حاضر صورت می گیرد، احتمال اینکه یکی از اخبار تلخی که حتی در آن سر دنیا رخ می دهد را بشنویم افزایش پیدا کرده است. بنابراین ما آمار موضوعات تکان دهنده را برای خود اغراق آمیز تصور می کنیم.

کافی است به تاریخ و گذشته نگاهی بیاندازید. الان کدام منطقه از دنیا است که سراسر قاره را بیماری همچون طاعون فرا بگیرد و جان یک سوم مردم آن قاره را تنها طی چند روز بگیرد؟ این اتفاق در قرن ۱۴ میلادی در اروپا رخ داد و حتی یک سوم جمعیت ایران نیز به خاطر این اپیدمی جان خود را از دست دادند. البته حوادث بی شمار دیگری هم احتمالا رخ داده که تاریخ آنها را کامل ثبت نکرده است. در اعصار حاضر، هیچ گاه چنین اتفاقات بسیار تلخی رخ نداده و حداقل می دانیم که از لحاظ بهداشت روز به روز در سطح سلامت بهتری زندگی می کنیم.

میزان جنگ و کشتار هم همین طور. زندگی در عصر حاضر مانند گذشته نیست که مدام یک کشور به کشوری حمله کند و همه مردم چه نظامی و چه غیر نظامی را از دم تیغ بگذراند (مانند اتفاقی که در زمان مغولها رخ داد و حتی به گیاهان هم رحم نکردند. کشتن کودکان شیرخوار و آزار زنان و اسارت گرفتن آنها امری عادی تلقی می شد). ولی در جهان امروز کشتن عمدی غیر نظامیان و برده داری ممنوع است. امروزه مضحک است اگر کسی بگوید در خانه چند برده دارد که غنیمت جنگی است.

میزان معنویت چه طور؟ آیا واقعا در حال افزایش است؟

ابتدا باید مشخص کنیم که منظور از معنویت چیست. معنویت به هر چیزی فرای مباحث مادی گرایانه گفته می شود. چیزی که ما را به منبعی جز خود ما متصل کند و معنی و هدفی غیر مادی به زندگی ما بدهد. برخی از افراد، معنویت را با مذهب اشتباه می گیرند. یک فرد مذهبی قطعا معنوی است ولی برعکس آن ممکن است درست نباشد. برای مثال یک نفر فقط تا این حد پی برده است که آگاهی انسان محدود به بدن فیزیکی نیست و احتمالا رویاهای صادقه مختلفی هم دیده است و از کارهایی مثل مراقبه و کمک به دیگران لذت می برد ولی الزاما به وجود پیامبران الهی و دین و کتاب آنها اعتقادی ندارد. برای مثال، ۲۷% جمعیت آمریکا به معنویت اعتقاد دارد ولی به مذهب خیر. تخمین زده می شود که ۵۰ الی ۶۰ درصد مردم آمریکا هم به امور مذهبی و هم معنوی اعتقاد دارند.

درک انسانها از امور معنوی به قدری بالاتر رفته است که امروزه تجارب ماورایی افراد که قبلا توسط دانشمندان، مضحک دیده می شد به آزمایشگاه های مدرن راه پیدا کند و کتب مختلفی در مورد آنها حتی توسط دانشمندان برجسته نوشته شود. تعاریف فیزیک کوانتومی، بسیاری از پدیده های ماورایی مانند تله کینزی، تله پاتی و سفر در زمان را توجیه می کند. دیگر حالاتی مثل پرواز روح یک افسانه نیستند و افراد زیادی از آنها آگاهی پیدا کرده و تجارب گوناگونی هم در این زمینه ها گزارش کرده اند. در یوتیوب، میلیون ها ویدیو توسط افراد مختلف در مورد آموزش انواع توانایی های ماورایی وجود دارد و این موضوعات، پذیرفته شده تر و بین المللی تر شده اند.

در گذشته موضوعات ساده ای مثل آگاهی در رویا هم غیر قابل باور بودند و تنها از قرن بیستم به بعد بود که این موضوع از لحاظ علمی نیز ثابت شد و امروزه موضوع تحقیق و پایان نامه روانشناسان مختلف است.

انسان امروزی به چنان درک معنوی رسیده است که کوچک ترین اتفاقات غیر عادی و ماورایی، او را تا آخر عمر به فکر فرو می برد. این در حالی است که در عصر پیامبرانی چون حضرت موسی با وجود شکافتن دریا با یک عصا، باز هم مردم به گوساله پرستی روی آوردند. گوساله دست سازی که اگر به بچه پنج ساله امروزی نشان دهید و بگویید این خدا است فقط به شما می خندد و حرف شما را شوخی می پندارد.