خواب گردی یا سومنامبولیسم چیست؟

خواب گردی یا سومنامبولیسم به حالتی گفته می شود که فرد در حالی که کاملا خواب است بلند شود و راه برود و حتی صحبت کند و غذا بپزد. فلج عضلات در این افراد به خوبی رخ نمی دهد و در حالی که ذهن آنها خواب است بدنشان همچنان فعالیت ارادی خود را دارد. چشمانشان باز به نظر می رسد ولی بیدار نیستند. این افراد بعد از بیدار شدن یادشان نمی آید که در خواب راه رفته اند و چه کارهایی انجام داده اند. طول خواب گردی می تواند از چند ثانیه تا نیم ساعت هم برسد. حدودا ۴ الی ۱۰ درصد افراد در زندگی خود خواب گردی را تجربه کرده اند.

خواب گردی در کودکان و نوجوانان بیشتر مشاهده می شود و اغلب زمینه ژنتیکی دارد (خواب گردی در کودکان حدودا پنج برابر بیشتر از افراد بالغ است). خواب گردی در این سنین نیازی به نگرانی ندارد و با گذشت زمان خود به خود رفع می شود. سومنامبولیسم معمولا در فرزندان پسر بیشتر از دختران شایع است.

فردی که خواب گردی می کند نسبت به محیط اطراف خود بی اطلاع است و کارهای ساده مثل باز کردن در و برداشتن اجسام را می تواند انجام دهد. در موارد نادر، آشپزی کردن و پخت و پز در حالت خواب هم دیده شده.

اگر در خانواده شما فردی به سومنامبولیسم مبتلا است محیط اطراف او را امن نگه دارید. ترجیحا در طبقه هم کف بخوابد و درها قفل شده باشند و کلیدها مخفی شوند. وسایل خطرناک را از محیط خواب او دور کنید. متاسفانه چندین مورد مرگ و میر در اثر بی احتیاطی هنگام خواب گردی دیده شده است. برای مثال خانمی یک شب در عرشه کشتی خوابیده بود. بعد از چند ساعت شروع به خواب گردی کرد و همان طور که مشغول راه رفتن در خواب بود و از زیر پایش خبر نداشت از لبه کشتی پایین افتاد و غرق شد.

نمونه دیگر مردی بود که در طی خواب گردی سوییچ ماشین را برداشت تا رانندگی کند. موقعی که می خواست از عرض خیابان عبور کند با یک ماشین تصادف کرد و جان سپرد.

البته گاهی خود افراد خواب گرد می توانند برای سایرین خطرناک باشند. مواردی از حالات پرخاشگرایانه و حتی در قتل در حالت سومنامبولیسم دیده شده و فرد قاتل حتی یادش نمی آید کی و چگونه مقتول را به قتل رسانده است چون این کار در هوشیاری پایین و خواب انجام شده و در حافظه باقی نمی مانند.

اگر دیدید فردی در حال خواب گردی است او را یک مرتبه بیدار نکنید چون از اینکه خودش را در مکانی غیر از جایی که خوابیده بود مشاهده کند وحشت زده می شود. بنابراین فقط بازوی او را بگیرید و به سمت تخت خوابش هدایت کنید و اگر باز هم خواست خواب گردی کند در همان محل خواب خودش او را بیدار کنید.

خواب گردی در خواب عمیق و در زمان یک سوم اول خواب شبانگاه رخ می دهد و معمولا بیش از یک بار در شب دیده نمی شود.

از علائم فرد خواب گرد می توان به چشمان باز و خیره و راه رفتن غیرعادی اشاره کرد. مخصوصا در چند دقیقه اول ممکن است کاملا گیج به نظر برسند. اگر با آنها مکالمه کنید شاید قادر به تکلم باشند ولی حرفهای آنها بی معنی است. درک آنها از محیط اطراف ناقص است و حتی رفتارهای آنها منطقی به نظر نمی رسد. معمولا هم در اوایل خواب شب دچار این حالت می شوند.