حواس پرتی چگونه می تواند باعث تغییر حافظه شود؟

ما در دنیایی پر از عوامل حواس پرتی زندگی می کنیم و به شدت خود را عادت داده ایم که مولتی تسک باشیم و چند کار را با هم انجام دهیم. حتی زمانی که با کامپیوتر کار می کنیم صدای پیغام گوشی حواس ما را پرت می کند و ممکن است به قدری ما را به خود جذب کند که کار قبلی را نیمه کاره رها کرده و مشغول شبکه های مجازی شویم. این نوع حواس پرتی ها در زندگی روزمره زیاد دیده می شود و تصور می گردد که تاثیر خاصی در زندگی ما ندارند ولی محققان دریافته اند که یکی از اثرات مخرب حواس پرتی، تغییر در میزان ادراک و خاطراتی از عالم واقعیت است.

مغز ما در هر ثانیه میلیون ها اطلاعات را پردازش می کند و چیزهای مفید را از غیر مفید تمایز می دهد. حتی الان که مشغول خواندن این مطلب هستید مغز شما به سختی فعال است و سعی می کند عوامل حواس پرت کننده را سانسور کند مثل صدای یخچال و … یا حس نشستن بر صندلی سخت. همه اینها برای این است که بیشتر تمرکز شما بر روی کاری که انجام می دهید باشد.

برخی افراد مجبور هستند چند کار را با هم انجام دهند. به مشتری جواب دهند، لیستی را پر کنند و با تلفن صحبت کنند. قبلا گفته شد که مغز ما برای مولتی تسک بودن و یا چند وظیفگی ساخته نشده است. حتی اگر چند دقیقه در اواسط کار خود به یک ایمیل پاسخ دهید چند دقیقه بیشتر از آن زمان طول می کشد تا تمرکز شما دوباره به خوبی به کار قبلی بازگردد.

اثر حواس پرتی بر حافظه

تحقیقی که در مقاله روانشناسی عملی، ادراک و عملکرد انسان چاپ شده است به این صورت بوده است که ۲۶ داوطلب انتخاب شده اند و جلوی آنها کامپیوتری که روی صفحه نمایش آن ۴ مربع خالی نمایش داده شده بود گذاشتند. ناگهان همه ۴ مربع رنگی می شدند ولی فقط یکی از آنها دارای محیط سفید بود. داوطلبان فقط به اندازه یک چشم به هم زدن زمان داشتند تا به مربع های رنگی نگاه کنند. سپس صفحه، خالی می شد. سپس آنها باید رنگ مربعی را که دارای حاشیه سفید بود را از حفظ می گفتند. اگر چیزی به یاد نمی آوردند باید آن را اعتراف می کردند. بسیاری از داوطلبین در این مرحله موفق شدند.

در مرحله بعدی آزمایش، درجه سختی کار بیشتر شد. مراحل مثل قبل بود با این تفاوت که یک مربع دیگر هم به جای اینکه حاشیه سفید داشته باشد فقط چند نقطه سفید در محیط آن موجود بود. در بیشتر اوقات، داوطلبین قادر بودند مربع حواس پرت کننده را تشخیص دهند ولی در ۲۰ تا ۳۰% مواقع آنها رنگ مربع حواس پرت کننده را به جای مربع اصلی اعلام می کردند.

جالب این بود که آنها از انتخاب اشتباه خود مطمئن بودند ولی ادراک و حافظه غلطی در آنها به خاطر ظهور یک مربع ساده حواس پرت کننده پدید می آمد.

از آزمایش مربوطه چنین نتیجه گرفته می شود که اگر حواس پرتی در زمان درست انجام شود ممکن است به صورت ناآگاهانه چیزهایی از عوامل حواس پرتی را با چیزهایی که فکر می کنید واقعا یاد گرفته اید اشتباه بگیرید. در دنیای واقعی، شما فقط با چند مربع سر و کار ندارید بلکه مخلوطی از اشیا و ابعاد پیچیده با اندازه های مختلف در جلوی چشم شما هستند. اگر ما رنگ دو مربع را با هم اشتباه بگیریم بنابراین ببینید چه تعداد اشتباهات بزرگی را در جهانی پر از اشیا و انسان های مختلف می توانیم مرتکب شویم و چیزهای غلطی را به خاطر بسپاریم و باور داشته باشیم که فکر کنیم به همان چیز مربوط بوده است.

بنابراین از سرعت کار خود کم کنید و فقط روی یک کار تمرکز کنید. از همه مهمتر اینکه خیلی به حافظه خود اعتماد نکنید و مسائل مهم را دوباره چک کنید.