اثر دوپامین بر رویاها

دوپامین یک انتقال دهنده عصبی است که در ایجاد انگیزه، یادگیری، خلاقیت و … نقش دارد و تجربه ما از احساس لذت را ممکن می کند.

تحقیقات زیادی در مورد تاثیر دوپامین در به یادآوری رویاها و محتوای آنها انجام شده و در حال افزایش است. نقش دوپامین در خواب REM (مرحله ای از خواب که امکان مشاهده رویاها وجود دارد) تا سالها مبهم باقی مانده بوده است و ایده کلی این بوده که دوپامین و انتقال دهنده های شیمیایی مشابه آن در خواب کاهش پیدا می کند.

تحقیقات اولیه دیگر بر این باور بوده است که فعالیت دوپامین در بخش های مربوط به کنترل عواطف در مغز و لوب پیشانی در طی رویا دیدن یا خواب REM افزایش داشته ولی قدرت به یادآوری رویاها به دلیل دور شدن از مراکز مربوط به آن کاهش می یابد. به طور کلی فعالیت نا به جای دوپامین در مغز می تواند باعث توهم در بیداری در اختلالاتی همچون اسکیزوفرنی شود که در این صورت از داروهای ضد دوپامینی استفاده می شود. هر چه قدر میزان تجمع دوپامین در لوب پیشانی کمتر باشد قدرت به یادآوری خواب ها کمتر می شود ولی اگر بیشتر باشد امکان خواب دیدن حتی در حالت خارج از خواب REM نیز وجود دارد. بنابراین دوپامین نقش اساسی در بحث رویاها دارد.

البته این تحقیقات نیاز به بررسی بیشتری دارند و بهتر است این موضوع در مورد سوژه هایی که مغز آنها سطوح متفاوتی از دوپامین را در خود دارد ادامه پیدا کند. از همین رو محققی به نام دکتر گنارو ال و همکاران او در سال ۲۰۱۵ آزمایش جالبی را بر روی تاثیر دوپامین بر یادآوری و محتوای رویا در بیماران پارکینسونی و افراد سالم انجام دادند.

در این تحقیق، ۲۷ بیمار مبتلا به پارکینسون و ۲۷ فرد سالم انتخاب شدند. دلیل انتخاب افراد پارکینسونی این بود که آنها معمولا از کمبود دوپامین در مغز خود رنج برده و درمان آنها توسط داروهایی است که میزان دوپامین را در مغز آنها افزایش می دهد. این تحقیق نشان داد که بیماران پارکینسونی که دوپامین مغز آنها به خاطر داروهایی که مصرف می کنند بالا است رویاهایی می بینند که بار عاطفی کمتر و میزان عجیب بودن پایین تری دارد. همچنین قدرت یادآوری و تعداد رویاهای آنها نیز بیشتر بوده است. به نظر می رسد دوپامین نقش زیادی در پردازش احساسات داشته بنابراین بار احساسی رویاها در این افراد کمتر بوده است.

البته عوامل دیگری مثل ضخامت آمیگدالین که در خواب REM بسیار بالا است نیز در افزایش وضوح رویاها موثر بوده است.

تحقیقات دیگری هم نشان می دهند که بین دوپامین و خواب دیدن ارتباط زیادی وجود دارد به طوری که اگر به مسیر دوپامینی بدن آسیب برسد انسان قدرت رویا دیدن را از دست می دهد. برعکس، اگر مواد شیمیایی محرک این مسیر افزایش پیدا می کند تعداد و وضوح رویاها بدون تاثیر بر خواب REM افزایش می یابد.