گذر سریع تر زمان در هنگام مراقبه

افرادی که به طور مداوم مراقبه و یا مدیتیشن می کنند احتمالا متوجه گذر سریع تر (گاهی هم کندتر) زمان شده اند. مثلا ساعت خود را برای دو ساعت کوک کرده اند تا مراقبه کنند ولی وقتی این دو ساعت تمام می شود احساس می کنند تنها ده دقیقه گذشته است.

برای توجیه این حالت چندین دلیل وجود دارد. یکی اینکه وقتی ذهن عمیقا به حالت مراقبه فرو می رود از محسوسات جسمی جدا می شود و از عالم ماده فاصله می گیرد. در عالم غیرمادی، زمان و مکان معنا ندارد بنابراین مراقبه گر نه تنها درک درستی از گذر زمان در عالم فیزیکی ندارد بلکه حتی ممکن است مکان خود را هم گم کند و جسم را کاملا فراموش کند. بنابراین یا احساس می کند زمان زودتر گذشته یا دیرتر (معمولا زودتر). در حالت پرواز روح هم این چنین است. ممکن است شما حس کنید که فقط به اندازه نیم ساعت پرواز روح کرده اید ولی جسم شما شاید ۱۴ ساعت خواب بوده است (در رویابینی، میزان گذر زمان می تواند خیلی سریع تر و یا خیلی کندتر باشد).

دلیل دیگر آن را از میان تحقیقات روانشناسان جویا می شویم. محققان مقاله جدیدی را در ژورنال پلاس وان منتشر کرده اند که شامل بررسی تاثیر مدیتیشن در درک زمان در داوطلبان می شود. در این آزمایش از داوطلبان خواسته شد تا ۱۵ دقیقه مراقبه کنند. سپس بلافاصله به آنها گفته شد که ۱۵ دقیقه دیگر هم مراقبه کنند تا در مجموع، ۳۰ دقیقه بشود. برای بخش دوم مراقبه، بازه های زمانی خاصی در نظر گرفته شد که کمترین آن ۱۵ تا ۵۰ ثانیه و بیشترین آن را ۲ تا ۶ دقیقه بود. سپس از آنها خواسته شد که بگویند هر کدام از این بازه های زمانی، در ذهن آنها چه قدر طول کشیده است؟

آنها تصور می کردند که بازه های زمانی کوتاه برای آنها زودتر گذشته است ولی در مورد بازه های زمانی بلند تصور می کردند که زمان بیشتری نسبت به واقعیت گذشته است. جدای از اینها در مجموع، افرادی که مراقبه کردند احساس کردند که زمان برای آنها در طول مراقبه زودتر گذشته است تا برای کسانی که مراقبه نکرده اند.

به طور کلی ادراک زمان توسط ذهن ما به عوامل گوناگونی بستگی دارد. یک فرضیه می گوید که ما از مکانیسم های مربوط به حافظه استفاده می کنیم تا بفهمیم چه قدر زمان گذشته است. بنابراین بر اساس این مدل قضاوت گذر زمان که بر اساس حافظه است قضاوت ما به عوامل زیر بستگی دارد:

– اینکه ما چه احساس و عواطفی داریم؟
– چه تعداد اتفاقات در حال رخ دادن است و میزان پیچیدگی آنها چه قدر است؟
– آن کار مربوطه چه قدر از ما توجه می طلبد؟

هر چه قدر یک کار به توجه بیشتری نیاز داشته باشد قضاوت ما در مورد گذر زمان این است که مدت زمان بیشتری گذشته است.

برای مثال زمانی را تصور کنید که در یک جاده صاف و بدون ترافیک به مدت طولانی رانندگی کرده اید. این کار توجه کمتری از شما می طلبد و ممکن است تصور کنید که زمان کمی گذشته در حالی که واقعا چندین ساعت در راه بوده اید. ولی اگر در یک ترافیک شلوغ رانندگی کنید ذهن شما بیشتر درگیر است و توجه بیشتری می طلبد. بنابراین گذر زمان را طولانی تر حس می کنید.

در حالت مراقبه از نوع تمرکز فکر، بسیاری از فعالیت های ذهنی کمتر شده و فقط به یک چیز محدود می شود و فکر خاصی در ذهن نمی آید بنابراین طبیعی است که زمان زودتر بگذرد. ولی اگر مراقبه ای که انتخاب می کنید شامل آگاهی دقیق بر جزئیات زندگی و حفظ هوشیاری در تمامی کارها درست به اندازه زمان مراقبه باشد در این صورت درست است که زمان دیر می گذرد ولی لحظات پربار و غنی تری را تجربه می کنید و احساس هدر دادن وقت نمی کنید.

تمرین مراقبه و حس گذر زمان

برای اینکه گذر زمان در حین مراقبه را خود بررسی کنید مراحل زیر را دنبال کنید:

– در یک جای ساکت و آرام بروید.
– یک شمع را روشن کرده و بر روی آن مراقبه کنید.
– آلارم گوشی خود را برای مدت ۵ دقیقه کوک کنید.
– در تمام طول پنج دقیقه، به شمع خیره شوید و توجه خود را به آن معطوف کنید.
– حالا آلارم گوشی خود را برای هر ۳۰ ثانیه تنظیم کنید. وقتی ۳۰ ثانیه تمام شد پیش خود بررسی کنید آیا شما هم انتظار داشتید این ۳۰ ثانیه این قدر زود تمام شود؟ ۳۰ ثانیه برای شما چه قدر گذشته است؟
– تمرین قبل را برای بازه زمانی ۳ دقیقه تکرار کنید. این بار هم سعی کنید پس از به صدا در آمدن زنگ، مدت زمانی که برای ذهن شما سپری شده است را تخمین بزنید.
– در آخر ببینید آیا ادراک زمان در مورد بازه های زمانی کوتاه و بلند برای شما فرق داشته است یا خیر.